"Pamięć jest częścią żydowskiego pojmowania świata. (...) Pamięć o Ziemi Świętej i Świętych Pismach, o historii narodu żydowskiego przed i po wygnaniu z Izraela (...)
Wspomnienie, pamięć i historia należą do istoty judaizmu (...) Przeszłość nie jest gdzieś daleko w tyle, lecz znajduje się przed człowiekiem, który przeżywa ją we wspomnieniu. Znaczenie, jakie przywiązuje się do pamięci, wynika z wyjątkowej historii Żydów, którzy rozproszeni po całym świecie często nie mieli żadnej ojczyzny, nie pozwalano im jej mieć. (...)
Pamiętać znaczy zatem uświadamiać sobie historię i krytycznie się z nią rozliczać. (...)
Pamięć ma znaczenie nie tylko dla Żydów, ale także dla nas wszystkich. Obejmuje ona po prostu informacje o stratach, nad którymi możemy jedynie ubolewać. Jednak pamięć wykracza ponad to i umożliwia nam poznanie naszej własnej historii, w której odnajdujemy własną tożsamość, a także odsłania przed nami korzenie naszego postępowania, sposób myślenia i odczuwania w trakcie historycznych działań. (...)
Ten, kto się boi przed rozliczeniem, kto chciałby uchronić swój wcześniej ustalony obraz świata, ten w swojej pewności siebie tym bardziej dozna wstrząsu. Historia zawsze nas dosięgnie i nie pomoże tu zapomnienie. Przedłuża ono naszą niepewność i bezradność w obchodzeniu się z problemami i trudnymi kwestiami. Pamięć natomiast uwalnia nas i daje nam siłę do świadomego kształtowania teraźniejszości i przyszłości. (...)" - Heiko Haumann.
--------------------------------------------------
Indeks map historycznych: .
--------------------------------------------------
Materiały opracowywane na podstawie: patrz .
--------------------------------------------------