Nagrody w dziedzinie nauk ekonomicznych przyznawane przez Komitet Noblowski. Należy pamiętać, że są to nagrody imienia Nobla fundowane przez Centralny Bank Szwedzki.
----------------------------------------------------------------
---------------- EKONOMIA ----------------
1970 rok --> Paul Anthony Samuelson (1915- ) - urodzony w USA, profesor ekonomii na Massachusetts Institute of Technology w Cambridge, twórca Wydziału Ekonomii na tej uczelni. Wywarł duży wpływ na myśl ekonomiczną i politykę gospodarczą po II wojnie światowej, zajmował się wieloma działami teorii: programowaniem liniowym, analizą ekonomiczną, teorią wzrostu, teorią cen, teorią dochodu, systemem podatkowym, teorią pieniądza, cyklami koniunkturalnymi i teorią handlu międzynarodowego. Był konsultantem Kongresu USA, Rezerwy Federalnej (banku centralnego USA), Ministrem Skarbu oraz doradcą ekonomicznym prezydenta J.F. Kennedy'ego i specjalnym doradcą prezydenta L.B. Johnsona. Przez wiele lat współpracował z magazynem "Newsweek". - Nobel "za naukową pracę w której rozwinął teorię statycznej i dynamicznej ekonomii"
1971 rok --> Simon Smith Kuznets (1901-1985) - urodzony w USA, profesor ekonomii University of Pennsylvania w Filadelfii, następnie Johns Hopkins University w Baltimore. Zajmował się głównie problematyką wzrostu gospodarczego oraz dochodu narodowego i jego podziału, badał historię gospodarczą epoki nowożytnej, zgromadził dane statystyczne dotyczące produktu społecznego i nakładów produkcyjnych, struktury produkcji i zatrudnienia, uporządkował je w zwarte i ciągłe szeregi czasowe i poddał analizie pod kątem porównywalności w czasie i przestrzeni. - Nobel "za prace empiryczne wiążące teorię ekonomiczną z rzeczywistym przebiegiem procesów gospodarczych".
1972 rok --> Kenneth Joseph Arrow (1921- ) - urodzony w USA, profesor ekonomii uniwersytetu w Stanford, następnie Harvard University. Wniósł duży wkład do ekonomii dobrobytu, zajmuje się także teorią równowagi ogólnej. - Nobel "za współudział w pionierskiej teorii ekonomicznej równowagi i teorii dobrobytu".
1973 rok --> Wassily Leontief (1906-1999) - urodzony w Rosji, profesor ekonomii Harvard University w Cambridge, potem New York University. Zajmował się analizą nakładów i wyników produkcji ( przepływy międzygałęziowe), opublikował tablice nakładów i wyników gospodarki USA (lata 1919-1939, wszystkich obliczeń dokonano za pomocą kalkulatorów, dopiero wraz z pojawieniem się elektronicznych komputerów analiza taka stała się użyteczna dla praktyki), dowiódł że eksport amerykański jest pracochłonny import zaś kapitałochłonny, odkrycie to zostało nazwane paradoksem Leontiefa i dało początek pracom teoretycznym i empirycznym, zmierzającym do jego wyjaśnienia. - Nobel "za rozwój metody input-output i zastosowanie jej w rozwiązywaniu ekonomicznych problemów".
1975 rok --> Leonid Witaliewicz Kantorowicz (1912-1986) - urodzony w Rosji, profesor ekonomii uniwersytetu w Leningradzie. Jest uważany za twórcę programowania liniowego, w zakresie matematyki opublikował prace z teorii funkcji zmiennej rzeczywistej, przybliżonych metod analizy matematycznej, analizy funkcjonalnej. - Nobel (wspólnie z T.C. Koopmansem) "za stworzenie teorii optymalnej alokacji środków".
1976 rok --> Milton Friedman (1912- ) - urodzony w USA, profesor ekonomii uniwersytetu w Chicago. Twórca monetaryzmu, za jedyny czynnik wpływający na poziom nominalnego Produktu Narodowego Brutto (PNB), uznawał podaż pieniądza, inflację postrzegał wyłącznie jako zjawisko pieniężne oraz zalecał zwiększanie podaży pieniądza w tempie odpowiadającym tempu wzrostu PNB dla zapewnienia stabilizacji gospodarczej. Krytyk keynesizmu i opartego na nim interwencjonizmu, przyznawał wyższość polityce monetarnej nad fiskalną, dowodził że ekspansywna polityka dochodowa mająca na celu ograniczenie bezrobocia w długim okresie prowadzi wyłącznie do wzrostu cen, bezrobocie zaś będzie się kształtować na poziomie naturalnej stopy bezrobocia, zwolennik wolnej konkurencji, opowiadał się przeciw ingerowaniu państwa w gospodarkę. Był członkiem zespołu doradców ekonomicznych prezydenta Reagana. - Nobel "za dokonania w zakresie analizy konsumpcji, historii i teorii monetarnej oraz za pokazanie złożoności polityki stabilizacji".
1978 rok --> Herbert Alexander Simon (1916-2001) - urodzony w USA, profesor ekonomii na Carnegie-Mellon University w Pittsburghu. Zajmował się teorią organizacji i problemami podejmowania decyzji ekonomicznych, uważał że założenie o dążeniu firm do maksymalizacji zysku nie tłumaczy większości ich zachowań, dowodził że znacznie bliższa rzeczywistości jest teza iż firmy zmierzają do osiągnięcia zysków "satysfakcjonujących". - Nobel "za przełomowe badania nad procesem podejmowania decyzji wewnątrz organizacji gospodarczych oraz teorią ich podejmowania".
1980 rok --> Lawrence Robert Klein (1920- ) - urodzony w USA, profesor ekonometrii uniwersytetu w Michigan, następnie w Oksfordzie, następnie w Wharton School of Finance na uniwersytecie stanowym w Filadelfii. Uczestniczył w budowie tzw. Brookings Econometric Model Project, największego ekonometrycznego modelu gospodarki, interesował się ulepszeniem nauczania ekonometrii i napisał dwa podręczniki. - Nobel "za stworzenie modeli ekonometrycznych i ich zastosowanie do analizy fluktuacji polityki gospodarczej".
1985 rok --> Franco Modigliani (1918- ) - urodzony we Włoszech, profesor ekonomii w uniwersytecie Illinois, następnie w Carnegie Institute of Technology, potem Massachusetts Institute of Technology w Cambridge, gdzie zbudował komputerowy model gospodarki USA. Celem modelu było określenie kanałów, przez które podaż pieniądza wywiera wpływ na wielkość produkcji i dochodu. Zajmował się problematyką konsumpcji i teorią finansów, dokonał pionierskich analiz oszczędności i rynków finansowych w krajach kapitalistycznych. - Nobel "za pionierskie analizy oszczędności i rynków finansowych w krajach kapitalistycznych".
1987 rok --> Robert Merton Solow (1924- ) - urodzony w USA, profesor ekonomii w Massachusetts Institute of Technology w Cambridge. Był doradcą ekonomicznym prezydentów J.F. Kennedy'ego i L.B. Johnsona. Stworzył jeden z modeli wzrostu gospodarczego opartego na funkcji produkcji, która w tym modelu zakłada substytucyjność pracy przez kapitał, postęp techniczny jest tu czynnikiem mogącym skompensować malejące przychody będące konsekwencją różnego stopnia substytucyjności pracy przez kapitał. - Nobel "za nowatorskie ujęcie technologii (w odróżnieniu od kapitału) oraz wkład do teorii wzrostu gospodarczego".
1990 rok --> Harry Max Markowitz (1927- ) - urodzony w USA, profesor ekonomii Uniwersytetu Kalifornijskiego, potem City University w Nowym Jorku. - Nobel (wspólnie z M. Millerem i W. Sharpe'm) "za pionierską pracę teorii alokacji środków finansowych w warunkach niepewności (zajmuje się ona optymalizacją inwestycji w zależności od spodziewanego zysku i ryzyka)".
1990 rok --> Merton Howard Miller (1923-2000) - urodzony w USA, profesor ekonomii Instytutu Technologi Carnegie w Pittsburghu, następnie Uniwersytet w Chicago. Sformułował dwa twierdzenia - wartość przedsiębiorstwa nie zależy od wypłaconych dywidend, co oznacza, że w konsekwencji znaczący wzrost dywidend nie jest koniecznie pożądany; koszt kapitału jest niezależny od struktury finansowej firmy, tj. od relacji między kapitałem własnym i kapitałem obcym. - Nobel (wspólnie z H. Markowitzem i Williamem Sharpe'm) "za rozwinięcie teorii wyjaśniającej zależność, lub jej brak, między kapitałową strukturą aktywów przedsiębiorstwa a polityką kształtowania dywidend oraz wartością rynkową tychże aktywów".
1992 rok --> Gary Stanley Becker (1930- ) - urodzony w USA, profesor ekonomii University of Chicago. - Nobel "za rozszerzenie dziedziny analizy mikroekonomicznej na szerokie spektrum spraw związanych z ludzkimi zachowaniami i interakcjami".
1993 rok --> Rober William Fogel (1926- ) - urodzony w USA, profesor historii ekonomii na University of Chicago, potem Uniwersytet Harvarda w Cambridge. Prowadził prace na temat roli instytucji i norm prawnych w rozwoju gospodarczym. - Nobel (wspólnie z D. Northem) "za zastosowanie teorii ekonomicznej i metod jakościowych do objaśniania przemian gospodarczych i instytucjonalnych".
1994 rok --> John Charles Harsanyi (1920-2000) - urodzony na Węgrzech, profesor ekonomii Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley. - Nobel (wspólnie z R. Seltenem i J. Nashem) "za analizę równowagi w teorii gier przy działaniach w warunkach niepełnej informacji".
1994 rok --> Reinhard Selten (1930- ) - urodzony w Niemczech, słynie z prac nad ograniczoną racjonalnością, jest uznawany za jednego z ojców ekonomii eksperymentalnej. Profesor Uniwersytetu w Bonn. - Nobel (wspólnie z J. Harsanyi i J. Nashem) "za analizę równowagi w teorii gier przy działaniach w warunkach niepełnej informacji".
1997 rok --> Myron S. Scholes (1941- ) - urodzony w Kanadzie, profesor ekonomii i prawa na uniwersytecie w Chicago, potem Uniwersytet Stanforda. - Nobel (wspólnie z R. Mertonem) "za stworzenie metody wyceny instrumentów pochodnych, ze szczególnym uwzględnieniem kontraktów długoterminowych i opcji".
1997 rok --> Robert Carhart Merton (1944- ) - urodzony w USA, profesor ekonomii Harvard Business School. - Nobel (wspólnie z M. Scholesem) "za stworzenie metody wyceny instrumentów pochodnych, ze szczególnym uwzględnieniem kontraktów długoterminowych i opcji".
2001 rok --> Joseph E. Stiglitz (1943- ) - urodzony w USA. W latach 1993-1997 był szefem Zespołu Doradców Ekonomicznych Prezydenta Stanów Zjednoczonych, a w latach 1997-2000 głównym ekonomistą Banku Światowego. - Nobel (wspólnie z M. Spence'm i G. Akerlofem) "za analizę rynków cechujących się asymetrią informacji; oznacza to sytuację, kiedy część uczestników rynku ma lepsze informacje od pozostałych".
2001 rok --> George Arthur Akerlof (1940- ) - urodzony w USA. Profesor Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley. - Nobel (wspólnie z M. Spence'm i J. Stiglitzem) "za analizę rynków cechujących się asymetrią informacji; oznacza to sytuację, kiedy część uczestników rynku ma lepsze informacje od pozostałych".
2002 rok --> Daniel Kahneman (1934- ) - urodzony w Izraelu. Profesor psychologii na Princeton University i na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie. - Nobel (wspólnie z V. Smithem.) "za zastosowanie narzędzi z psychologii w badaniach ekonomicznych, ze szczególnym uwzględnieniem procesów decyzyjnych w warunkach niepewności".
2005 rok --> Israel Robert John Aumann (1930- ) - urodzony w Niemczech. Aumann uzyskał doktorat z matematyki w 1955 r. w Massachusetts Institute of Technology. Jest profesorem na Hebrew University of Jerusalem w Izraelu. - Nobel (wspólnie z T. Schellingiem) "za ich teorię o decyzji interaktywnej. Ich teoria pozwoliła zastosować teorię gier - lub teorię decyzji interaktywnej - do poszukiwania odpowiedzi na pytanie, dlaczego niektóre grupy, organizacje i kraje odnoszą sukcesy we współpracy, natomiast inne popadają w konflikty.
Źródło: Encyclopedia Britannica, Encyklopedię PWN oraz gov.il