Ryki
Miasto Ryki jest siedzibą powiatu w województwie lubelskim. Liczy 9,7 tys. mieszkańców (2004 r.). Jest położone na Wysoczyźnie Żelechowskiej, nad rzeką Zalesianką (dorzecze Wisły).
Wieś królewska Ryki wzmiankowana była w 1439 roku. Pierwsi Żydzi zaczęli osiedlać się w Rykach pod koniec XVI wieku. W 1782 roku Ryki otrzymały prawa miejskie. W 1794 roku wielki pożar zniszczył większą część miasta. W 1795 roku Ryki znalazły się w zaborze austriackim. Od 1809 roku Ryki należały do Księstwa Warszawskiego. W 1810 roku Ryki utraciły prawa miejskie. Od 1815 roku Ryki należały do Królestwa Polskiego. W 1842 roku powstała samodzielna gmina żydowska. W 1866 roku w Rykach żyło 592 Żydów, stanowiąc 50% ogółu mieszkańców. W 1908 roku w Rykach żyło 2.077 Żydów, stanowiąc 94% ogółu mieszkańców. Ryki były ważnym ośrodkiem ruchu chasydzkiego. Podczas I wojny światowej, w 1915 roku Ryki zajęły wojska niemieckie. W okresie międzywojennym, w 1921 roku w Rykach żyło 2.419 Żydów, stanowiąc 69% ogółu mieszkańców. W 1926 roku w Rykach powstał bank żydowski. Podczas II wojny światowej, we wrześniu 1939 roku Ryki zostały zajęte przez wojska niemieckie. Pod koniec 1940 roku Niemcy utworzyli w Rykach getto, w którym zgromadzili ponad 3,5 tys. Żydów. W maju 1942 roku Niemcy wywieźli około 200 Żydów do obozu pracy przymusowej w Dęblinie (na lotnisku), natomiast wszystkich pozostałych wywieziono do ośrodku zagłady w Sobiborze. W styczniu 1945 roku do Ryk powróciło 30 ocalałych Żydów. W kilku incydentach zginęło 4 Żydów, a pozostali uciekli. W 1957 roku Ryki uzyskały prawa miejskie.
- Synagoga w Rykach (ul. Rynek Stary 37) - 5 pkt
(zdjęcie: Yarek Shalom)
Synagoga w Rykach została wybudowana w połowie XIX wieku. Podczas II wojny światowej Niemcy zdewastowali synagogę. Po wojnie opuszczony budynek przebudowano na potrzeby sklepów. Obecnie mieści sie w nim bank BPH oraz zakład krawiecki.
(zdjęcia: Yarek Shalom)
- Cmentarz żydowski w Rykach (ul. Piaskowa) - 5 pkt
(zdjęcia: Yarek Shalom)
Cmentarz żydowski w Rykach został założony pod koniec XVIII wieku. Ostatni znany pochówek odbył się w 1945 roku. Podczas II wojny światowej Niemcy zdewastowali cmentarz. Na powierzchni 0,6 hektara nie zachował się żaden nagrobek. Sześć nagrobków znajduje się w prywatnej kolekcji pana Dąbrowskiego przy ulicy Piaskowej. Najstarszy z nich pochodzi z 1870 roku. Nagrobki posiadają dekoracje i inskrypcje w języku hebrajskim.
Więcej informacji na temat cmentarza na stronie:
