Opole
Miasto Opole jest miastem wojewódzkim, województwo opolskie. Liczy 123 tys. mieszkańców (1998 r.). Jest położone nad rzeką Odrą, we wschodniej części Niziny Śląskiej.
Gród i podgrodzie istniały w tym miejscu już w IX wieku. Znajdował się tutaj ośrodek plemienia Opolan. Prawdopodobnie pod koniec IX wieku terytorium to weszło w skład Państwa Wielkomorawskiego, a później znalazło się w orbicie wpływów politycznych Czech. Około 990 roku Opole wraz z całym Śląskiem zostało przyłączone do Polski. W 1039 roku na 11 lat ponownie trafiło pod panowanie czeskie. W XII wieku istniał gród kasztelański. Prawa miejskie Opole uzyskało przed 1254 rokiem. Od 1283 roku było stolicą księstwa piastowskiego i ważnym ośrodkiem handlowo-rzemieślniczym na drodze z Wrocławia do Krakowa. Od 1327 roku Opole znajdowało się pod zwierzchnictwem Czech i dzieliło losy polityczne Śląska. W 1615 roku pożar zniszczył część miasta. Podczas wojny trzydziestoletniej, Opole zostało zdobyte i splądrowane przez Szwedów. W 1666 roku Habsburgowie stali się właścicielami Opola. Od 1742 roku Opole weszło w skład państwa pruskiego. Jego niemiecka nazwa była Oppeln. Pierwsze w Opolu manufaktury i fabryki zakładali Żydzi, np. Marcus Pincus w 1765 roku - fabrykę skóry, Marcus Friedlaender w 1824 - browar. W 1841 roku wybudowano synagogę przy ul. Szpitalnej. W 1897 roku wybudowano nową synagogę przy ul. przy ulicy Barlickiego 2 na wyspie. Niezwykłe rozmiary budowli z ogromną kopułą i wyjątkowość lokalizacji w miejscu bardzo eksponowanym, tuż koło historycznego zamku, potwierdzały ugruntowaną już pozycję opolskich Żydów, aktywnie uczestniczących w życiu gospodarczym, kulturalnym i politycznym Opola. Okazała bryła synagogi spodobała się opolanom, którzy rychło nazwali ją "Zierde der Stadt'' - ozdoba miasta. 12 marca 1933 odbyły się w Opolu wybory władz miejskich. Po nich władzę w mieście przejęła partia Adolfa Hitlera. Pierwszym przejawem zupełnie nowych porządków był bojkot przedsiębiorstw, sklepów, gabinetów lekarskich i kancelarii adwokackich należących do Żydów. W nocy z 9 na 10 listopada 1938 roku doszło w Opolu do pogromu Żydów. Zniszczono sklepy i przedsiębiorstwa, zhańbiono ludzi. Rabin Hans Hirschberg został zmuszony do podłożenia ognia pod synagogę przy ul. Piastowskiej. Następnie rozebrano zgliszcza synagogi, po której nie pozostał nawet ślad. Podczas II wojny światowej Niemcy założyli w Opolu liczne obozy pracy przymusowej. Miasto zostało wyzwolone po ciężkich walkach w styczniu 1945 roku. Zniszczeniu uległo około 60% budynków w mieście.
Z ciekawostek: kościół katedralny (XV w.), klasztor Franciszkanów (przed 1287 r.), klasztor Dominikanów (przed 1295 r.), kolegium Jezuitów ( XVI w.), gotycka wieża z XIV w., tzw. Piastowska (pozostałość zamku książęcego) oraz gotycko-renesansowe kamienice z fasadami z XVIII w.
- Synagoga w Opolu (ul. Szpitalna 1) - 8 pkt
Synagoga w Opolu została wybudowana w 1842 roku. W 1893 roku została przebudowana. Jednak budynek był już za mały i nie był w stanie pomieścić dużej liczby wiernych. W 1896 roku budynek synagogi został sprzedany i przebudowany na zakład litograficzny Erdmana Raabego. Dzięki temu budynek synagogi zdołał przetrwać II wojnę światową. Po zakończeniu wojny urządzono w nim (1953 r.) magazyn księgarski. W 1972 roku po raz kolejny przebudowano wnętrze, umieszczając w nim dźwig towarowy. Budynek synagogi został wzniesiony w stylu neoklasycystycznym, na planie prostokąta o wymiarach 20 na 14,7 metra. Pierwotnie na parterze znajdowały się biura kahału i szkoła, a na piętrze była sala modlitewna. Obecnie można jeszcze podziwiać pozostałości witraży w oknach od strony północno-zachodniej.
Nowa synagoga (wybudowana w 1897 r.) znajdowała się przy obecnej ulicy Piastowskiej. Została ona spalona przez Niemców w 1938 roku. W listopadzie 1998 roku, na miejscu zniszczonej synagogi ustawiono pamiątkowy głaz z napisem: "Ludzie tego nie zapomną".
Zniszczona podczas wojny synagoga opolska:
Zobacz także: Cmentarz żydowski w Opolu - 12 pkt
