(zdjęcia: Gedeon)
Wieś Bełżec leży w powiacie tomaszowskim (województwo lubelskie). Wieś znajduje się na południowo-wschodnim krańcu Roztocza Środkowego. Bełżec liczy 2,7 tys. mieszkańców (1998 r.).
Bełżec przeszedł do historii za sprawą urządzonego
tutaj przez Niemców ośrodka natychmiastowej zagłady Żydów. Początkowo
(od 1940 r.) istniał w Bełżcu obóz pracy przymusowej dla 2,5
tys. Żydów i Cyganów.
Gdy w 1941 roku przystąpiono do realizacji
planu zwanego "Operacja Reinchard", do przeprowadzenia
zagłady Żydów polskich wyznaczono trzy ośrodki zagłady - Treblinka,
Bełżec i Sobibór. Miejsca lokalizacji nie były przypadkowe.
Niemiecka dokładność i dogodność położenia przy liniach komunikacyjnych,
decydowały o wyborze Bełżca. Wieś Bełżec leży niemal na środkowej
linii terenu dawnej (przedwojennej) Małopolski. Był to węzłowy
punkt komunikacyjny dróg z zachodu, wschodu i południa. To właśnie
dlatego Bełżec został wyznaczony na miejsce zagłady Żydów Bełżcu
z Kakowa, dystryktu krakowskiego, lubelskiego, galicyjskiego
(między innymi Lwów) i radomskiego.
Ośrodek Niemcy zaczęli organizować jesienią
1941 roku i uruchomili w marcu 1942 roku kierując tu Żydów z
dystryktów: lubelskiego, krakowskiego i lwowskiego, oraz z zagranicy
- Niemiec, Austrii, Czech i Słowacji. Nie było bezpośrednich
transportów Żydów zagranicznych. Do Bełżca trafiali oni przez
getta na Lubelszczyźnie i przez Kraków oraz Lwów. Ofiary zatruwano
gazem i zakopywano w dołach lub palono na stosach. Rumuńskie
transporty Żydów miały nadejść w grudniu 1942 roku, ale nigdy
nie zostały wysłane z Rumunii. To była jedna z przyczyn zamknięcia
obozu dla kolejnych transportów. W grudniu 1942 roku Niemcy
zaczęli likwidować obóz, a na wiosnę 1943 roku zburzyli urządzenia,
zniwelowali i zalesili teren, usiłując zatrzeć ślady zbrodni.
W Bełżcu Niemcy zamordowali około 500 tys. Żydów.
Liczba zamordowanych Polaków (za udzielanie pomocy Żydom) jest
nie znana (jeden ze świadków podał niepewną liczbę 1,5 tys.
osób). Podobnie jest z Cyganami.
Zobacz więcej: 
W latach 60-tych teren obozu ogrodzono i upamiętniono niewielkim pomnikiem. Sytuacja zmieniła się po 1989 roku. We współpracy między United States Holocaust Memorial Counscil, American Jewish Committee i Radą Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa przeprowadzono kompleksowe badania terenowe i archeologiczne, ustalono zakres występowania jam grobowych i innych elementów obozu, usunięto leśniczówkę, oraz odsłonięto w 2004 roku nowy pomnik, uznany przez wielu za najlepsze upamiętnienie martyrologiczne tego typu. Wreszcie otwarto też muzeum, będące filią Państwowego Muzeum na Majdanku.
(zdjęcia: Gedeon)
Kontakt z Muzeum: tel: 084-665-25-10 fax: 084-665-25-11
Teren Miejsca Pamięci w Bełżcu: od 1 kwietnia do 31 października: 9.00 18.00 codziennie z sobotami i niedzielami włącznie od 2 listopada do 31 marca: 8.00 16.00 codziennie z sobotami i niedzielami włącznie
Wystawa i muzeum: od 1 kwietnia do 31 października: 9.00 17.00 codziennie z sobotami i niedzielami włącznie od 2 listopada do 31 marca: 9.00 16.00 codziennie z sobotami i niedzielami włącznie
Wejście na cały teren Muzeum-Miejsca Pamięci w Bełżcu (pomnik i wystawa) jest bezpłatne.
Muzeum prowadzi zajęcia dla grup (tzw. lekcje muzealne) o następujących tematach: 1. Losy społeczności żydowskich w czasie okupacji w poszczególnych miejscowościach. (Najczęściej prowadzimy te lekcje na temat Żydów z Tomaszowa Lubelskiego, Zamościa, Lubaczowa i Cieszanowa, ale są możliwe także na temat Lublina, Lwowa, Stanisławowa, Rzeszowa czy Krakowa); 2. Deportacje do obozu zagłady w Bełżcu - mechanizm deportacji, losy ofiar; 3. Więźniowie Sonderkommando w Bełżcu - egzystecja w cieniu komór gazowych; 4. Lokalna społeczność wobec obozu zagłady w Bełżcu; 5. Obóz zagłady w Bełżcu w ramach Akcji "Reinhardt" - niemieccy sprawcy i żydowskie ofiary; 6. Spotkanie z krajobrazem pomnika w Bełżcu. Zajęcia warsztatowe omawiające symbolikę upamiętnienia w Bełżcu; 7. Życie codzienne w gettach objętych deportacjami do Bełżca. (Temat podobny do pierwszego); Oprócz tego organizujemy specjalne seminaria dla nauczycieli, które mają ich przygotować do pracy z uczniami na temat Zagłady.
(zdjęcia: Gedeon)
Zgodnie z Zarządzeniem Ministra Edukacji Narodowej dzieciom do lat 13 wstęp do muzeów martyrologii jest zabroniony. Uczniowie powinni zwiedzać Muzeum pod opieką osób dorosłych.