Żydzi poprzez kilkuwiekową obecność w Krakowie wpisali w pejzaż miasta wiele obiektów sakralnych i świeckich, skupionych przede wszystkim w dzielnicy Kazimierz. Obok tych najcenniejszych opisanych wcześniej, na uwagę zasługują i inne zabytki, bardziej już może narażone na przeoczenie i zapomnienie, ale również stanowiące cenne źródło informacji o bytności i działalności Żydów w Krakowie. Ponieważ takich budynków jest bardzo wiele, zostaną tu opisane jedynie najciekawsze z nich.
- Budynek mykwy (ul. Szeroka 6)
Budynek łaźni rytualnej (mykwa) zbudowany został w XVII wieku, a na początku XX wieku gruntownie odnowiony i przekształcony. Nazywana była wielką, w odróżnieniu od małej, która znajdowała się w okolicy dzisiejszego placu Nowego. Do mykwy schodzi się dwa piętra w dół (po około czterdziestu stopniach), gdyż na tej głębokości bije źródło zasilające łaźnię w wodę. Pierwotnie ściany były wyłożone drzewem cembrowanym, jednakże obecnie są cementowe, a schody kamienne. Budynek został kompletnie zdewastowany podczas II wojny światowej, zachował jednak swój pierwotny kształt starego basenu kąpielowego. Po kolejnej modernizacji w latach 1974-1976 umiejscowił się w nim krakowski oddział Pracowni Konserwacji Zabytków. W latach 90-tych powrócił do gminy żydowskiej. W budynku aktualnie znajduje się restauracja, natomiast w podziemiach zachowana jest mykwa.
- Kamienica Landauów (ul Szeroka)
W XVII wieku w tym miejscu stało sześć domów, które należały do wpływowych osobistości w gminie żydowskiej. Byli to między innymi rabin Jozue Heszel i lekarz Samuel Kac. W XVIII wieku trzy środkowe domy połączono w jeden. Od XIX wieku był on własnością wpływowej rodziny Landau (między innymi adwokat dr Rafał Landau). Obecnie mieszczą się tu: księgarnia żydowska, kawiarenka, biura.
- Szpital Izraelicki (Skawińska 8)
Szpital funkcjonował w latach 1822-1939 mieszcząc jednocześnie agendy i archiwum gminy żydowskiej, a do 1911 roku siedzibę krakowskiej Kongregacji Wyznania Mojżeszowego. Od zakończenia II wojny budynek szpitala użytkowany jest przez służbę zdrowia.
- Apteka Pod Orłem (Plac Bohaterów Getta 18)
W latach 1941-1943 w tym miejscu znajdowała się w obrębie getta apteka prowadzona przez jej polskiego właściciela, Tadeusza Pankiewicza. Był on jedynym Polakiem, który otrzymał od Niemców pozwolenie, na stałe przebywanie w żydowskiej dzielnicy. W ten sposób, Pankiewicz stał się świadkiem codziennego życia getta i wysiedlenia Żydów do obozów zagłady. Po zakończeniu wojny napisał on książkę "Apteka w getcie krakowski", która stała się świadectwem życia i zagłady Żydów krakowskich. W 1983 roku utworzono tutaj Muzeum Pamięci Narodowej Apteka Pod Orłem.
Zobacz także: Synagogi w Krakowie - 12 i 10 pkt + opis miasta i rys historyczny.
Zobacz także: Cmentarze w Krakowie - 18 i 15 pkt
Zobacz także: Obóz koncentracyjny Kraków-Płaszów
Zobacz także: Getto w Krakowie
